Z czego są żelki i czy są wegańskie?

Na etykiecie żelków jest zwykle sześć, siedem składników i tylko jeden z nich budzi pytania: żelatyna. Jest ze skór i kości zwierząt, nie ma numeru E i nie zawsze wiadomo, z jakiego zwierzęcia pochodzi. Żelki wegańskie zastępują ją skrobią, pektyną albo agarem.

Typowy skład żelka

Cukier i syrop glukozowy to zwykle ponad połowa masy. Dalej jest środek żelujący: żelatyna albo roślinna skrobia, pektyna lub agar. Do tego kwasy (cytrynowy, jabłkowy, winowy), które dają kwaśny smak, aromaty, barwniki i cienka warstwa wosku, żeby żelki nie sklejały się w torebce.

Składniki są wymienione od tego, którego jest najwięcej, do tego, którego jest najmniej. Jeśli żelatyna stoi na trzecim miejscu, jest jej mniej niż cukru i syropu, ale wciąż kilka procent.

Z czego jest żelatyna

Żelatyna to białko ze skór i kości zwierząt, najczęściej świń i bydła, rzadziej ryb. Nie ma w niej nic sztucznego, ale też nic roślinnego. Większość światowej produkcji pochodzi ze skór wieprzowych; osobnych danych dla Polski nie ma.

Na etykiecie musi być wpisana słowem „żelatyna”. Nie zobaczysz jej jako „E441”: w Unii żelatyna spożywcza nie jest dodatkiem do żywności, tylko składnikiem, więc numer E jej nie dotyczy. Gatunek zwierzęcia producent podaje dobrowolnie. Na polskich opakowaniach spotkasz „żelatynę wieprzową”, „żelatynę wołową” i samą „żelatynę”, która może być z dowolnego źródła.

Żelki bez żelatyny: skrobia, pektyna, agar

Zamiast żelatyny producenci używają skrobi (ziemniaczanej lub kukurydzianej), pektyny z jabłek i cytrusów albo agaru z alg. Różnicę czuć: żelki skrobiowe są bardziej miękkie i ciągnące, pektynowe krótsze w gryzieniu, trochę jak galaretka. Żelatynowe mają ten charakterystyczny sprężysty opór.

Jak poznać, że żelki nie mają żelatyny: po prostu nie ma jej w składzie. Druga wskazówka to znak V-Label, zielony kwadrat z literą V, w Polsce nadawany od 2016 roku po audycie, z certyfikatem ważnym rok. Wersja „vegan” wyklucza wszystkie składniki zwierzęce, wersja „vegetarian” tylko mięso i pochodne uboju.

Wegetariańskie to nie to samo co wegańskie

Żelki wegetariańskie mogą nadal mieć wosk pszczeli w polewie. Jeśli zależy Ci na wersji wegańskiej, szukaj znaku „vegan” albo sprawdź dwie rzeczy w składzie: środek żelujący i wosk.

Halal i koszer

Żelatyna wieprzowa jest haram, wołowa tylko z uboju halal, rybna zwykle jest akceptowana. W koszernych żelkach używa się żelatyny rybnej albo z bydła z uboju koszernego. Po smaku ani wyglądzie nie odróżnisz żelatyny wieprzowej od wołowej, dlatego liczy się certyfikat na opakowaniu; sprzedawca sam tego nie sprawdzi.

A w Żelkowym Boxie?

Box to miks około 40 rodzajów z różnych fabryk, więc zwykle są w nim żelki żelatynowe i bezżelatynowe obok siebie. W magazynie mamy kilkadziesiąt rodzajów bez żelatyny (więcej po kwaśnej stronie) i kilkanaście oznaczonych przez producenta jako halal. Chcesz box tylko z nich? Napisz w komentarzu do zamówienia „tylko wege” albo „tylko halal”, zapakujemy wyłącznie z tych rodzajów. Na etykiecie boxu jest skład miksu z alergenami, numer partii i termin przydatności.

Częste pytania

Czy żelki mają żelatynę wieprzową?

Większość klasycznych żelków tak, bo skóra wieprzowa jest najtańszym i najczęstszym źródłem żelatyny. Jeśli na etykiecie jest sama „żelatyna” bez gatunku, załóż, że może być wieprzowa.

Jak sprawdzić, czy żelki są wegańskie?

Skład bez żelatyny i bez wosku pszczelego, najlepiej ze znakiem V-Label „vegan”. Sam napis „bez żelatyny” nie wystarczy, bo polewa może być pszczela.

Czym zastępuje się żelatynę w żelkach?

Skrobią ziemniaczaną lub kukurydzianą, pektyną z owoców albo agarem z alg. Skrobiowe są miękkie i ciągnące, pektynowe krótsze w gryzieniu.

Czy żelki wegetariańskie są wegańskie?

Nie zawsze. Wegetariańskie nie mają żelatyny, ale mogą mieć wosk pszczeli. Wegańskie nie mają żadnych składników zwierzęcych.

Czy żelki są halal?

Tylko te z certyfikatem. Żelatyna wieprzowa odpada, wołowa musi być z uboju halal, rybna zwykle jest w porządku. Bez certyfikatu nie da się tego sprawdzić po składzie.